Hoe komt de prijs op de EPEX SPOT beurs tot stand?

Wat is de EPEX SPOT?

De EPEX SPOT (European Power Exchange) is de grootste Europese handelsbeurs voor elektriciteit. Hier kopen en verkopen energieleveranciers, handelaren, grote industriële afnemers en energieproducenten stroom voor de korte termijn. De prijzen die hier ontstaan, vormen de basis voor dynamisch energiecontract|dynamische energietarieven in Nederland en omliggende landen.

De day-ahead veiling

Het belangrijkste onderdeel is de day-ahead veiling: elke dag wordt de stroomprijs voor elk uur van de volgende dag bepaald. Zo werkt het:

1. Producenten dienen biedingen in. Een windmolenpark dat morgenochtend veel wind verwacht, biedt zijn stroom aan voor een lage prijs — windenergie heeft immers nauwelijks brandstofkosten. Een gascentrale biedt hoger, want gas kost geld.
2. Afnemers dienen biedingen in. Grote industriële verbruikers en energieleveranciers geven aan hoeveel stroom ze per uur willen kopen, en wat ze er maximaal voor willen betalen.
3. De beurs sorteert alle biedingen. Alle verkoopaanbiedingen worden van goedkoop naar duur gerangschikt (de supply curve). Alle koopbiedingen worden van duur naar goedkoop gerangschikt (de demand curve).
4. Het snijpunt bepaalt de prijs. Waar de twee curves elkaar kruisen, ligt de market clearing price: de prijs die voor dat uur geldt voor iedereen die boven of op dat punt zit. Dit heet ook wel het merit order-principe.

Waarom verschilt de prijs elk uur?

Omdat vraag en aanbod elk uur anders zijn. Een paar voorbeelden:

• Zonnige middagen: veel zonne-energie op het net, weinig vraag → lage of negatieve prijs
• Koude ochtenden: iedereen zet de verwarming aan, weinig zon → hoge vraag, hogere prijs
• Stilte 's nachts: lage vraag, maar windmolens draaien door → prijs zakt

De rol van grenzen en buurlanden

Nederland handelt niet in isolatie. Via market coupling zijn de day-ahead markten van Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en andere Europese landen gekoppeld. Stroom stroomt automatisch van landen met overschot naar landen met tekort, zolang de grensverbindingen (interconnectoren) dat toelaten. Dat verklaart waarom een windstorm boven de Noordzee de stroomprijs in heel Noordwest-Europa tegelijk omlaag duwt.

Van beursprijs naar jouw rekening

De EPEX SPOT-prijs is de wholesale-prijs: wat energieleveranciers betalen op de groothandelsmarkt. Jouw dynamisch energiecontract|dynamische leverancier rekent daar nog een marge, energiebelasting en btw overheen. Wat je uiteindelijk per uur betaalt, is dus iets hoger — maar de bewegingen van de beursprijs zijn direct zichtbaar in je uurtarief.